TIA UV VÀ TÁC HẠI CỦA TIA UV

Tia UV là gì?

Tia UV (Ultraviolet) hay còn gọi là tia tử ngoại, tia cực tím là sóng điện từ có bước sóng ngắn hơn bước sóng của ánh sáng nhìn thấy nhưng dài hơn bước sóng của tia X.

Tia UV mang lại cho con người những lợi ích như giúp tổng hợp vitamin D trong cơ thể, ở liều lượng vừa phải tia cực tím có thể kích thích mọi quá trình hoạt động chính của cơ thể,…

Tuy nhiên song song với những lợi ích trên, tia cực tím ẩn chứa khá nhiều tác nhân gây hại đến làn da và nghiêm trọng hơn có thể gây nên các vấn đề liên quan đến sức khỏe con người.

Bức xạ tia UV trong ánh nắng mặt trời được chia thành 3 nhóm chính:

  • Tia UVA (bước sóng 320 – 400nm): Là tia có năng lượng thấp nhất trong số các tia UV. Những tia này có thể khiến các tế bào da bị lão hóa và gây ra một số thiệt hại gián tiếp cho các tế bào DNA. Tia UVA chủ yếu làm tổn thương da lâu dài như nếp nhăn và cũng có thể gây ra một số bệnh ung thư da.
  • Tia UVB (bước sóng 290 – 320nm): Có năng lượng cao hơn tia UVA. Tia UVB có thể làm hỏng trực tiếp DNA trong các tế bào da và là nguyên nhân chính gây ra cháy nắng. Chúng cũng được cho là yếu tố gây ra hầu hết các bệnh ung thư da.
  • Tia UVC (bước sóng 100 – 290nm): Có nhiều năng lượng hơn các loại tia UV khác. Điều may mắn là tia UVC phản ứng với tầng ozone trong bầu khí quyển và không thể chạm tới mặt đất, do đó chúng thường không phải là một yếu tố nguy cơ gây ung thư da. 

Tia UV có ở đâu?

Tia cực tím là bức xạ điện từ do ánh nắng mặt trời phát ra. Tia cực tím chiếm tới 10% trong lượng ánh nắng mặt trời chiếu xuống mặt đất.

  • Tia cực tím có ở ngoài trời nắng: Khi ta tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời thì tác động của tia mạnh nhất với da.
  • Tia cực tím có ở trong bóng râm: Khi trời có bóng râm, hay khi ta đứng ở chỗ có mái che hay ở bóng cây thì tia UV vẫn có tác động đến da, nhưng mức độ nhẹ hơn khi tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng.
  • Tia cực tím có thể xuyên qua kính và tác động đến cơ thể ngay cả khi ta ở trong những nhà kính.
  • Các nguồn tia UV nhân tạo: Có trong các loại đèn huỳnh quang, đèn halogen…

Cường độ tia UV mạnh nhất lúc nào?

Thời điểm cường độ tia UV mạnh nhất là từ 10 giờ đến 15 giờ. Khoảng thời gian này chúng ta nên hạn chế tối đa việc di chuyển ngoài trời và khi cần thiết phải có các biện pháp phòng tia UV

Tia UV xuống mặt đất phụ thuộc vào nhiều yếu tố như vị trí, độ cao, thời gian trong ngày, thời gian trong năm và độ che phủ ánh nắng của mây. Người ta đánh giá mức độ nguy hiểm của tia UV qua chỉ số tia UV, chỉ số tia UV càng cao khả năng gây ảnh hưởng tới cơ thể càng lớn.

Vào những ngày nắng nóng cực điểm thì chỉ số tia UV đang ở mức cao và có nguy cơ gây ung thư da cao. Chỉ số tia UV ở Hà Nội và Chỉ số tia UV ở Sài Gòn đạt mức khoảng 10-11 và có nguy cơ cao gây ảnh hưởng tới da và mắt khi tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng.

Tác hại của tia UV

Tia UV có thể gây ra 5 tác hại trên cơ thể bao gồm:

Gây ung thư da

Tia UV là tác nhân gây ung thư nổi bật và phổ biến trong môi trường. Tình trạng tiếp xúc quá lâu với ánh sáng mặt trời có khả năng gây ung thư biểu mô tế bào đáy, ung thư biểu mô tế bào vảy và khối u ác tính. Nghiên cứu cho thấy rằng có đến 90% người bệnh ung thư da là do bức xạ UV.

Gây cháy nắng

Cháy nắng là vết bỏng xảy ra khi các tế bào da bị tổn thương, tình trạng này là do da hấp thụ năng lượng từ tia UV. Lúc này, máu sẽ chảy thêm vào vùng da bị tổn thương để chữa lành. Đó là lý do tại sao da của bạn chuyển sang màu đỏ khi bị cháy nắng.

Gây tổn thương hệ thống miễn dịch

Tình trạng tiếp xúc quá nhiều với bức xạ UV có tác dụng ức chế gây hại cho hệ thống miễn dịch. Các nhà khoa học cho rằng cháy nắng có thể làm thay đổi sự phân bố và chức năng của các tế bào bạch cầu ở người trong vòng 24 giờ sau khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời. Tình trạng này lặp đi lặp lại quá nhiều với bức xạ UV có thể gây ra tổn thương trầm trọng hơn cho hệ thống miễn dịch của cơ thể.

Gây tổn thương mắt

Khi tiếp xúc lâu dài với tia cực tím hoặc cường độ cao của tia cực tím sẽ làm hỏng các mô, gây “bỏng” trên bề mặt mắt, được gọi là tuyết mù (snow blindness) hoặc viêm giác mạc ánh nắng (photokeratitis). 

Gây lão hóa da

Tia cực tím có khả năng phá hủy collagen và mô liên kết bên dưới lớp trên cùng của da, gây ra nếp nhăn, đốm màu nâu và mất độ đàn hồi của da. 

Biện pháp bảo vệ chống tia cực tím?

  • Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng, nhất là thời điểm cường độ tia UV cao.
  • Nếu phải ra ngoài sử dụng mũ có vành rộng, che phu được khuôn mặt, sử dụng ô, đeo khẩu trang, mặc áo dài tay, sử dụng kem chống nắng. Đeo kính râm tránh mắt phải tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng.
  • Nên đứng những vị trí có bóng râm để hạn chế tác động của tia UV.
  • Ăn uống hợp lý, bổ sung các chất chống oxy hóa có trong thực phẩm (cam quýt, trà xanh, cà rốt, và ớt chuông đỏ,…)

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây